Blog

Ostatnia część serii o strukturach danych. Trzy algorytmy przeszukiwania na jednej mapie: BFS liczy kroki, Dijkstra koszt, A* dokłada heurystykę i przestaje błądzić. Do tego reprezentacja grafu, DFS i sortowanie topologiczne, struktura zbiorów rozłącznych z odwrotną funkcją Ackermanna oraz odpowiedź na pytanie, dlaczego prawdziwa nawigacja nie liczy Dijkstry na żywo, tylko przelicza mapę wcześniej.

Piąta część serii o strukturach danych. Kopiec binarny zapisany w zwykłej tablicy, budowa w czasie liniowym i trzy operacje, które z niego wynikają. Po co utrzymywać częściowy porządek zamiast pełnego, jak wybrać dziesięć największych elementów bez sortowania miliona, czym jest heapq.merge przy danych większych niż pamięć i jak z kolejki priorytetowej robi się scheduler oraz ogranicznik ruchu.

Czwarta część serii o strukturach danych. Co się zmienia, gdy dane przestają mieścić się w pamięci: dlaczego drzewo binarne o wysokości 30 jest na dysku katastrofą, jak B-drzewo mieści setki kluczy w jednym węźle i schodzi do trzech poziomów przy miliardzie wierszy. Strona 16 KB w InnoDB, indeks klastrowy i wtórny, reguła lewego prefiksu w indeksie złożonym oraz pięć sytuacji, w których indeks nie pomoże.

Trzecia część serii o strukturach danych. Jak drzewo poszukiwań binarnych trzyma porządek bez przesuwania tablicy, dlaczego na danych posortowanych degeneruje się do listy i wykonuje dokładnie tyle samo porównań co sortowanie bąbelkowe, oraz jak temu zaradzić rotacjami. AVL kontra drzewa czerwono-czarne, animacja obu przypadków i odpowiedź na pytanie, po co komu drzewo, skoro jest szybszy słownik.

Druga część serii o strukturach danych. Kiedy wyszukiwanie liniowe wystarcza, kiedy opłaca się posortować dane, jak napisać wyszukiwanie binarne bez pętli nieskończonej i skąd wziął się błąd przepełnienia, który siedział w bibliotece standardowej Javy przez dziewięć lat. Do tego moduł bisect, wyszukiwanie wykładnicze i rachunek, po ilu zapytaniach sortowanie zwraca się z nawiązką.

Pierwsza część serii o strukturach danych. Jak z funkcji skrótu robi się dostęp w czasie stałym, co się dzieje przy kolizjach, czym różni się łańcuchowanie od adresowania otwartego i dlaczego słownik czasem nagle zwalnia. Kontrakt hash i eq w Pythonie, klucz, który gubi dane, koszt amortyzowany przy rozrastaniu tablicy oraz trzy różne rzeczy nazywane tym samym słowem hash: skrót do wyszukiwania, kryptograficzny i do haseł.

Tabelki złożoności czyta też atakujący. Jak kilka kilobajtów dobranego wejścia zajmuje rdzeń procesora na sekundy: kolizje w tablicach mieszających (HashDoS z 2011 roku), katastrofalny nawrót w wyrażeniach regularnych (27 minut awarii Cloudflare w 2019), pesymistyczny przypadek quicksorta, bomby dekompresyjne i encje XML. Z pomiarami w Pythonie, prawdziwymi liczbami i listą obron, które faktycznie działają.

Ostatnia część cyklu o sortowaniu: co naprawdę dzieje się po wywołaniu sorted() w Pythonie, Arrays.sort w Javie, std::sort w C++, sort() w PHP i JavaScripcie oraz sort_unstable w Ruście. Powersort od CPythona 3.11, dual-pivot quicksort dla typów prostych, stabilność wymuszona specyfikacją, sortowanie zewnętrzne, quickselect zamiast sortowania i klasyczne pułapki: sortowanie liczb jak napisów oraz niespójny komparator.

Trzecia część cyklu o algorytmach sortowania. Skąd bierze się granica n log n dla wszystkich algorytmów porównawczych, dlaczego jest nieprzekraczalna i jak sortowanie przez zliczanie, pozycyjne i kubełkowe przechodzą pod nią suchą stopą, nie porównując ani razu dwóch elementów. Implementacje w Pythonie, animacje z licznikiem porównań ustawionym na zero oraz uczciwy rachunek kosztów: pamięć, zakres kluczy i rozkład danych.

Druga część cyklu o algorytmach sortowania: sortowanie przez scalanie, szybkie, przez kopcowanie i drzewiaste, a potem hybrydy, które naprawdę pracują w bibliotekach – IntroSort z C++ i TimSort z Pythona oraz Javy. Implementacje w Pythonie, animacje, wybór pivota, przypadek pesymistyczny quicksorta na żywo i pytanie, dlaczego szybkie bije scalanie mimo identycznej złożoności.

Wyścig dziewięciu algorytmów sortowania na żywo w przeglądarce, a potem spokojny rozbiór tych najprostszych: bąbelkowego, koktajlowego, grzebieniowego, gnoma, przez wybieranie, przez wstawianie i Shella. Implementacje w Pythonie, liczniki porównań i zapisów, stabilność, sortowanie w miejscu i adaptacyjność. Oraz to, o czym podręczniki milczą: kiedy O(n kwadrat) naprawdę wygrywa.

W kieszeni nosisz babiloński kalkulator sprzed czterech tysięcy lat. Skąd wziął się system sześćdziesiątkowy i liczenie na paliczkach, czemu 60 i 12 wygrywają z 10 liczbą dzielników, jak Egipcjanie podzielili noc na 12 godzin, skąd pochodzą słowa minuta i sekunda – i dlaczego rewolucyjna Francja przegrała z 10-godzinną dobą, choć jej dziesiętny czas przeżył w uniksowym timestampie.

Ostatnia cyfra PESEL-u, NIP-u, numeru karty płatniczej i dwie cyfry w IBAN-ie nie są losowe – to sumy kontrolne oparte na arytmetyce modularnej. Jakie błędy człowiek robi najczęściej, dlaczego wagi i moduł pierwszy łapią przestawione cyfry, algorytm Luhna w 15 linijkach oraz implementacje walidacji PESEL, NIP i IBAN w Pythonie, PHP i JavaScript.

Trzecia część cyklu o czasie: komputery nie liczą dat, tylko sekundy od 1970 roku. Skąd się bierze problem roku 2038 (i kogo naprawdę dotknie), czym są sekundy przestępne i dlaczego znikną do 2035, oraz czemu strefy czasowe to baza danych IANA, a nie matematyka – z dniami, które nie istnieją, i godzinami, które zdarzają się dwa razy.

Dlaczego Wielkanoc skacze po kalendarzu między 22 marca a 25 kwietnia? Computus – najstarszy algorytm świata: reguła paschalna, cykl Metona i kościelna pełnia Księżyca, algorytmy Gaussa i Meeusa z implementacjami w Pythonie i JavaScript, wyliczanie ruchomych świąt oraz wbudowane funkcje PHP easter_date i easter_days.

Pół historii, pół kodu: dlaczego mamy lata przestępne (reguła 4/100/400), jak Europa gubiła dni przy reformie gregoriańskiej – 10 dni w 1582, 11 dni w Anglii w 1752, szwedzki 30 lutego 1712 – oraz algorytmy wiecznego kalendarza: kongruencja Zellera, metoda Sakamoto i Doomsday, z implementacjami i wbudowanymi funkcjami języków.

Przełącznik jasny/ciemny, który naprawdę szanuje ustawienia systemu (także zmieniane w trakcie sesji), i regulacja rozmiaru tekstu – w ~30 liniach czystego JS, bez FOUC i bez bibliotek. Sztuczka: w localStorage nie zapisuję koloru, tylko 'opposite'.

Nie ranking z internetu, tylko moja droga: Flask, gdy chciałem najszybciej wystawić HTML; FastAPI, gdy potrzebowałem szybkiego API z walidacją i /docs; Django, gdy chciałem użytkowników, panel i ORM z pudełka. Trzy frameworki przez pryzmat roboty, do której po nie sięgałem – z kodem i szczerą tabelą decyzyjną.

Dwa drobne easter eggi, które wstawiłem na brylka.net: ASCII-art w komentarzu HTML (dla tych, co robią view-source) i stylizowany console.log w DevTools. Jak je zrobić w Astro, żeby przetrwały minifikację – plus jelonek z ASCII na szlakjelonkow.pl.

Lighthouse dostał piątą kategorię – Przeglądanie agentowe – która ocenia, czy stronę da się obsłużyć agentom AI: drzewo dostępności, CLS, llms.txt i WebMCP. Co dokładnie sprawdza, jak brylka.net zdobywa 3/3 bez specjalnej roboty i czym jest WebMCP (navigator.modelContext).

Analiza i praktyka: czy statyczny blog (bez backendu) da radę wystawić WebMCP i czy da się ubić pełne 6/6 w Lighthouse Przeglądanie agentowe. Imperatywne navigator.modelContext.registerTool, deklaratywne adnotacje formularza (toolname/tooldescription), kliencka wyszukiwarka i szczera analiza, co naprawdę znaczy ten wynik.

jQuery, lodash, moment, Popper, jQuery UI datepicker – całe pokolenie bibliotek łatało dziury w przeglądarce. Dziś tych dziur już nie ma: CSS, HTML i natywny JavaScript przejęły to, co latami doklejaliśmy zależnościami, a miejscami CSS wyprzedził JavaScript. Przegląd z konkretnymi przykładami before/after i aktualnym stanem Baseline.

Zamiana liczb dziesiętnych na binarne – z częścią całkowitą i (rzadko porządnie tłumaczoną) częścią ułamkową. Algorytm mnożenia przez 2, kiedy ułamek jest skończony, a kiedy nieskończony, wykrywanie okresu oraz implementacje w Pythonie, JavaScript, PHP i C++. Plus most do niedokładności liczb zmiennoprzecinkowych.

Ten sam kalendarz miesięczny co w serii z jQuery, ale bez żadnych zależności: Web Component, natywne API DOM, Intl do nazw miesięcy i dni oraz fetch zamiast AJAX-a. Pokazuję, że w 2026 jQuery jest po prostu zbędne.

Czym jest GEO (Generative Engine Optimization) i plik /llms.txt z llmstxt.org. Jak wygenerować go automatycznie z treści w Astro oraz wzmocnić sygnały dla modeli AI danymi strukturalnymi schema.org (Person, Organization, BlogPosting).

Case study migracji bloga z WordPressa (motyw Astra) na statyczny stack Astro 5 + Cloudflare Workers: treść z dumpa bazy, URL-e 1:1, 301-ki, WebP, Lighthouse ~98 i hosting bez serwera.

Stwórz choinkę w Pythonie i dodaj trochę magii świąt Bożego Narodzenia do swoich programistycznych umiejętności.

Zrozumienie problemu niedokładności liczb zmiennoprzecinkowych w programowaniu. Dowiedz się, dlaczego obliczenia mogą dawać błędne wyniki.

Stwórz aplikację webową w Pythonie za pomocą Flaska - prostego frameworka webowego. Poznaj jego zalety i zacznij korzystać już teraz.

Rozbudowa kalendarza w JavaScript: dodawanie tłumaczeń dynamicznie za pomocą AJAX i JSON. Zwiększ funkcjonalność swojego kalendarza.

Refaktoryzacja kalendarza w HTML, CSS i jQuery: optymalizacja kodu, CSS Grid i nawigacja między miesiącami.

Naucz się tworzyć prosty kalendarz w HTML, CSS i jQuery. Zobacz krok po kroku, jak stworzyć funkcjonalne narzędzie do zarządzania czasem.

Zamiana liczb binarnych na dziesiętne w Pythonie, JS, PHP, i C++ - praktyczny przewodnik dla programistów i matematyków.

Odkryj, jak stworzyć i wypełnić tabliczkę mnożenia w MySQL, wykorzystując dynamiczne SQL i procedury przechowywane.

Zaawansowane zarządzanie rolami w Laravelu: od konfiguracji tras i kontrolera RoleController, po prosty i elastyczny widok użytkownika.

Implementacja systemu ról w Laravelu: od konfiguracji Breeze i Blade, przez middleware, po relacje w modelach i dyrektywy.

Zapraszam do serii artykułów traktujących o atakach Cross-Site Scripting i jak zagrażają bezpieczeństwu aplikacji internetowych.

Dowiedz się, dlaczego tworzenie czystego kodu jest niezbędne. Odkryj proces refaktoryzacji na przykładzie tabliczki mnożenia w PHP.

Innowacyjna aplikacja do nauki kodowania, śledzenia i oceny postępów ucznia z czasem, z funkcjami zabezpieczającymi.

SQL Injection to technika ataku polegająca na wstrzyknięciu złośliwego kodu SQL, by zdobyć dostęp do nieautoryzowanych danych.

Artykuł omawia tworzenie aplikacji SPA z jQuery, React.js i Vue.js, porównując zaawansowanie i elastyczność tych podejść.

Omówienie sortowania danych w PHP. Odkryj przykładowy kod i sposoby optymalizacji dla starszych i nowszych wersji PHP.

Korzystanie z Git do pobierania źródeł FreeBSD oraz aktualizacja systemu ze źródeł, tak aby utrzymać system aktualnym.

Integracja GraphQL z Symfony i API Platform, aby uzyskać elastyczność i wydajność API. Przykłady zapytań, filtrów, błędów.

Wprowadzenie do endpointów API: zrozumienie celu i praktyczne przykłady wykorzystania w rozbudowanych aplikacjach internetowych.

Konfiguracja sieci w FreeBSD: statyczne IP, DHCP, DNS i wykorzystanie 127.0.0.1. Krok po kroku do optymalnej konfiguracji sieciowej.

Instalacja i konfiguracja serwera pocztowego: protokoły SMTP, POP3, IMAP, MySQL, MUA, RoundCube oraz zabezpieczenie Fail2ban.

Odkryj konfigurację i18n w Symfony 6.2, aby elastycznie i automatycznie obsługiwać tłumaczeń stron w aplikacji internetowej.

Debian Linux: monitorowanie systemu, optymalizacja wydajności, identyfikacja problemów. Klucz do sukcesu administratora.

UFW jako narzędzie do konfiguracji firewalla w Debian 11.6. Blokowanie pingów i odblokowywanie ruchu dla konkretnych usług i adresów IP.

Twórz testy w Symfony 6 dla aplikacji MVC z CRUD. Użyj PHPUnit, by zwiększyć jakość i niezawodność projektu.

Dowiedz się jak rozwijać aplikacje MVC w Symfony. Poradnik dotyczy tworzenia funkcji wyświetlania, dodawania, edycji i usuwania rekordów.

Praca z bazą danych w Symfony. Poznaj Doctrine ORM i wzorzec MVC oraz ich wpływ na rozwój zaawansowanych aplikacji internetowych.

Poradnik konfiguracji karty sieciowej w Debianie 11.6 z użyciem narzędzia "ip" i edycji pliku "/etc/network/interfaces".

Aktualizacja aplikacji Symfony z wersji 6.0 do 6.2: porady dotyczące ulepszeń i nowych funkcji oraz jak krok po kroku zaktualizować.

Stwórz tablice i wyświetl je w widoku za pomocą Symfony 6. Zapoznaj się z funkcjonalnościami sortowania, filtrowania i paginacji.

Obsługa danych GET w Symfony 6 - dowiedz się, jak odczytywać i wykorzystywać wartości przekazywane przez użytkownika w adresie URL.

Dowiedz się, jak chronić swoją aplikację PHP przed atakami CSRF. Z Symfony 6 łatwo i bezpiecznie obsługuj formularze metodą POST.

Konfiguracja Samby jako kontrolera domeny AD w Debianie: przewodnik krok po kroku, od instalacji po zarządzanie użytkownikami.

Naucz się korzystać z potęgi Symfony 6 - frameworka PHP do budowania skutecznych aplikacji i stron internetowych.

Poradnik instalacji Symfony 6 z Apache na XAMPP oraz tworzenia prostej strony "Hello World". Poznaj krok po kroku proces konfiguracji.

Konfiguracja DHCP na Debian 11.6 i Windows 10 Pro w VirtualBox. Ułatwienie zarządzania adresami IP w sieci.

Finał serii: webmail Roundcube, ochrona Fail2Ban (ipfw), uruchomienie usług oraz testy całego systemu pocztowego – SMTP (Open Relay, mail-tester), POP3, IMAP, HTTPS.

Konfiguracja ochrony poczty na FreeBSD: SpamAssassin z bazą MySQL (Bayes), ClamAV, Razor oraz Maia-Mailguard (amavisd-new) jako filtr i panel kwarantanny.

Konfiguracja Postfix na FreeBSD: SASL z Dovecot, TLS, domeny i skrzynki wirtualne w MySQL, antyspamowe RBL, oraz PostfixAdmin do zarządzania pocztą przez WWW.

Kompilacja i konfiguracja Dovecot z obsługą MySQL na FreeBSD: POP3/IMAP, SSL/TLS, Maildir, Sieve (Pigeonhole), quota oraz uwierzytelnianie skrzynek z bazy.

Instalacja i zabezpieczenie MySQL 5.7 na FreeBSD (mysql_secure_installation), panel phpMyAdmin oraz utworzenie baz: maia, postfix i roundcube.

Instalacja Apache na FreeBSD, konfiguracja ServerName i vhosta, darmowy certyfikat SSL Let's Encrypt (certbot), wymuszenie HTTPS oraz instalacja PHP 7.4.

Instalacja FreeBSD 13 na serwerze dedykowanym, podział dysku, aktualizacja jądra (IPFW, dummynet), konfiguracja DNS/revDNS oraz zabezpieczenie SSH.

Jak działa serwer poczty elektronicznej i z czego się składa: SMTP, POP3/IMAP, Postfix, Dovecot, Apache, MySQL, Roundcube na FreeBSD 13. Część 1 serii.